Ikasgelan IKTak erabiliz praktika pedagogiko "onak" garatzeko oinarri batzuk

Egelako "Algunos principios para el desarrollo de "buenas prácticas" pedagógicas con las TIC en el aula" atala irakurri ondoren irakurritakoa azaltzeko asmoz laburpen bat egingo dut. Taldekide bakoitzak zati bat landu behar du, eta hau denez niri egokitu zaidana, gai honetaz hitz egingo dizuet mezu honetan.

Orain dela hamarkada bat IKTekin zegoen arazorik handiena eskoletan zegoen teknologia hauen urritasunarekin lotuta zegoen. Nahiz eta hau aurrera eramateko aurrekontu ekonomikoa eta hezkuntza politikak nabarmenak baina mugatuak izan, azken urteetan garapen handia eman da teknologia eskolako ohiko elementu bat bihurtzeko prozesuan (bigarren hezkuntzan batez ere), ia eskola guztiek baitituzte IKTak lantzeko gela espezifiko bat  Internet-erako sarbidea. Aldi berean, irakasleentzako formakuntza ikastaroen sorkuntzak eta hobekuntzak ere ari dira ematen. Gainera, teknologia digitalak integratzeko programa eta plan instituzionak ugari ere sortzen hasi dira. Hala ere, aurretik esan bezala, aurrerapen hau oso nabarmena izan arren, ez da Espainiako leku guztietan berdin gertatu, komunitate autonomiko bakoitzak eskeinitako aurrekontuaren eta asmo politikoen araberakoa izan baita. 

Kontuan hartu beharreko gauzarik garrantzitsuena honako hau da: IKTak erabiltzeak bakarrik ez du ziurtatzen ikasleak ikasiko duenik, hau da, ikaskuntza emateko beharrezkoa da irakasleak ariketa batzuk planteatzea, eta bertan, ikasleek IKTak erabiliz irtenbidea aurkitu beharko diete. Beraz, ez da nahikoa teknologia eskura izatea, ikaskuntza-irakaskuntza prozesu pedagogiko egokiak sortzean dago gakoa. 

70eko hamarkadaren hasieran sortu ziren lehenengo hezkuntzarekin lotutako informatika esperientzietatik gaur egunerarte, ezagutza asko lortu ditugu, askotan hutsegiteen eraginezkoak, teknologiekin loturiko ikasgelako proiektuak, ariketak edo ekintzak planifikatzeko, garatzeko eta ebaluatzeko orduan kontuan hartu beharreko printzipioak adierazi dizkigutenak. Horietako printzipio batzuk honako hauek dira:

1.- Ordenagailuak eta, orokorrean, teknologia erabiltze hutsak bakarrik ez du irakaskuntza-ikaskuntzan hobekuntzarik eragiten; izan ere, irakaslearen ikaskuntza metodoaren (ariketaren, helburuen, partaideen arteko harremanen...) araberakoa da ikaskuntza, eta hau aurrera eramateko beharko den IKTen erabileraren araberakoa.

2.- IKTak naturaltasun soziokonstruktibistaren ikaskuntza prozesuen garapen eta antolakuntzarako erabili behar dira.
                 * Konstruktibismo soziala: hezkuntzaren ikerketan hedaturik dagoen ikaskuntzaren teoria psikologikoa, Piaget, Vigotsky, Brunner eta beste askorenideiak hartzen dituena barnean. Teoria honek ikasleak ariketen eta jardueren bidez ikasi behar duela, ezagutzak aurkituz eta sortuz, egoera problematikoak konponduz eta elkarlanean arituz defendatzen du.
                * Ikaskuntza: pertsona bakoitzak, izandako esperientzien arabera, egiten duen esanahien berrezarkuntza prozesua da.
Teknologia ez da ikaskuntza prozesuen oinarria izan behar, sortu beharreko ezagutzaren eta ikasleak egin beharreko ariketaren arteko lotura egiten duen elementu bat baizik, oinarria ikaslea bera baita. Aurreko ideia guzti hauek modu nabarmenean ari dira hedatzen.

3.- Teknologia informatikoak informazio asko erabiltzeko, gordetzeko, antolatu eta banatzeko, eta berreskuratzeko erraztasun eta azkartasun handia ematen digu. Liburu eta bideoek muga asko dituzte teknologia hauen alboan: erabili ahal izateko fisikoki eskura izan behar ditugu, horietatik haratago dagoen informazioa bilatzeko beste iturri batzuk behar ditugu...
Soilik ikaslea denean sortu behar duen ezagutzari zentzua ematen diona eta arazoa konpontzeko erabakiak hartzen dituena emango da gaitasun hauen garapena. Ikaskuntza prozesu honek hezkuntza prozesuaren konpetentziak garatzera bideratuta dagoen hezkuntza antolamendu batean kokatzen gaitu ALFIN izenekoa (Alfabetización informacional), Lehen Hezkuntza eta Bigarren Hezkuntzan ezarria izan dena. 

4.- Teknologia digitalak oso iturri onak dira geografikoki urruti dauden edo topo egiterakoan arazoak dituzten pertsonen arteko komunikaziorako (bai ikasle, bai irakasleen artean); izan ere, ikasleek adimen-, jarrera- eta konpetentzia-sozial berriak garatu behar dituzte teknologia hauetan moldatzeko. IKTei esker, ikasleek leku desberdinetan dauden pertsonekin elkarlanean aritzeko aukera dute; foroen bidez, txat desberdinei esker, korreo elektronikoak erabiliz... Gainera, elkarlana eta informazio trukea errazteko web-ak eta antzekoak ere sor daitezke.

Gela batean IKTak erabiliz praktika onak egiteko gomendio batzuk hauek izango lirateke:

• Garrantzitsuena alderdi akademikoa izan behar da beti, ez teknologikoa. Kontuan hartu beharrekoa, beraz, ikasleek zer ikasiko duten eta teknologiak zein neurritan hobetuko duen ikaskuntza prozesu da.
• IKTak erabiltze hutsak ez du irakaskuntza-ikaskuntza prozesuan hobekuntzarik eragiten.
• Irakaskuntza-metodoa eta planifikatutako ariketen arteko harremanak sortzen du mota bateko edo besteko ikaskuntza.
• IKTak ikasleak teknologia erabiliz ikasteko erabili behar dira.
• IKTak ikasgai desberdinen ikaskuntzan laguntzeko baliabide moduan edo informazioa eta teknologia digitalen erabilera jakin batzuk garatu eta barneratzeko erabili behar dira.
• IKTak bilaketa, kontsulta edo informazioa sortzeko tresna moduan edo pertsonen arteko harreman eta komunikaziorako erabil daitezke.
• IKTak lan indibidualetarako zein elkarlanean (baita birtualki ere) erabil daitezke.
• IKTak erabili beharko diren jarduera, ariketa edo beste edozer planteatzen denean, honek dituen  ikasketarako helburu eta edukiak zehaztu behar dira, baita ikasleak garatu beharreko konpetentzia eta gaitasun teknologiko zein informazioa lortzekoak ere.
• Ahal den neurrian, inprobisazioa baztertu behar da; hau da, denbora, espazioa, taldekatzeak... pentsaturik izatea komeni da.
• Landu beharreko eduki eta helburuekin ondo erlazionaturik egon behar da teknologien erabilera.

Hau guztiaren ondoren, gela batean IKTak erabiliz praktika ona egitearen heziketa-modelo batek ezaugarri hauek izango lituzke:

• Eskolako ikaskuntzaren helburuetako bat ikasleei jasotzen duten informazioari esanahi bat ematen eta hau birsortzen laguntzean datza, baita informazio hau modu kritiko, inteligente eta etiko batean erabiltzeko konpetentzia batzuk garatzea ere.
• Ikasleak, liburuez gain, teknologiak eta informazio iturri berriak erabiliz informazio gehiagoren bilaketa egitera animatzen eta bultzatzen dituen ikaskuntza bat ematea.
• Ordenagailuen bidez modu konstruktibista batean irakasteak ikasleek haien kabuz lanerako plangintzak sortu eta teknologiak erabiliz beharrezko ekintzak garatzea eragiten duten problemak sortzean datza. 
• Gelako zein geografikoki urrun dauden ikasleen arteko elkarlanean oinarritutako ikaskuntza lortzeko teknologia erabiltzea da helburuetako bat. 
• Irakasleak ikasleak teknologiak erabiliz egindako lana antolatu eta gainbegiratu behar du.
• Helburu jakin batekin Interneten informazioa bilatu, aukeratu eta analizatu behar da.
• Elementu eta iturri teknologiko desberdinen erabilpen egokia egiteko konpetentzia eta gaitasuna lortu nahi da.
• Ikaskuntza sortzen duten jarduera desberdinak egitea: testuak idatzi, esaterako.

IKTak erabiliz egin beharreko jarduerak, duten konplexutasun intelektual eta pedagogikoaren mailaren arabera sailkatu daitezke, baita inguru presentzial batean edo inguru birtual batean ematen diren kontuan hartuta ere. Aurreko horretan oinarrituta, gelan IKTak erabiliz egiteko praktikak hiru mota desberdinetan bereizten dira:

• Klasean egindako beste jarduera batzuk osatzeko prestatutako ariketa zehatz sinpleak.
• Denbora gehiago, antolaketa hobea eta ikaslearengan hainbat gaitasun eta konpetentzia kognitibo piztea behar duten ariketa konplexuak.
• Inguru birtualetan garatutako ariketak, iturri teknologiko konplexuagoen bidez komunikatzeko eta adierazteko gaitasuna behar dutenak.

Beraz, guzti honen helburu nagusia da teknologia klasean ondo integratzea, eta liburuak bezain normaltzat hartzea ordenagailuak edo beste teknologiak ikasgelan.

Hemen utziko ditut nire taldekideek laburtutako beraien zatiak:

Eba: IKT Magisteritza: IKT-EKIN EGINDAKO PRAKTIKA ONAK PRENTSA DIGITALA E...

Alba: IKT : "Buenas practicas con TIC a traves de webquest"

Aiora: IKT: Praktika Ona Dekalogoa