Urriaren 6an izan genuen IKTko azken saio teorikoan teknologien munduko "zelatatzaile" eta "zelatatuei" buruz hitz egin genuen. Egia esan, askotan ez gara ohartzen mundu birtual honek gure ekintzak grabaturik uzten dituela eta gure nondik norako guztiak ikertzen dabiltzala hor nonbait, baina hala da. Klasean egindako hausnarketaren eta ikusi genituen bideoak aztertu ondoren iruditzen zait dabilkiguna baino kontu gehiago izan beharko genukeela teknologiarekin harremanetan gaudenean.
Hasteko, "panoptiko" hitza aztertu genuen, jarraian Interneten dugun egoerarekin konparatzeko. Panoptikoa kartzela bat da, esfera formakoa eta erdi-erdian zutabe bat duena. Zutabe horretatik espetxe osoa zelatatzen zuten, baina presoek ez zekiten hori, ez baitzuten zutabe barruan zegoena ikusten. Hortaz, adibide hau Internetarekin alderatzen badugu, ohartuko gara gure egoera preso horien antzekoa dela; izan ere, panoptikoko preso horien uste dugun baino antz handiagoa du teknologiak erabiltzen dituen edonork, nahiz eta guk zelatatzaileak ikusterik ez izan, Interneten ematen ditugun pausu guztiak kotrolaturik baitaude.
Gaia pixka bat barneratu ondoren, klase horretako lehen bideoa ikusi genuen, Marta Peiranoren "¿Por qué me vigilan si no soy nadie?" bideoa.
Bideo honetan zein erraz zelatatzen gaituzten ikus daiteke, gu ohartu ere egin gabe, ditugun mugimendu guztien berri baitute. Gaur egun, denok dugu mugikor bat, eta gehienok Internet duena. Bideoan esaten digute hau nahikoa dela gure pribatutasuna galdu eta egiten dugun guztia jakin dezaten zelatatzaile hauek. Argi dago gure gizartea ez dagoela inguru teknologikoan bakarrik zelataturik, gure bizitzako beste mila alderdi ere kontrolatzen baitituzte (ahal duten guztia, nire ustetan), baina teknologia hartzen ari den garrantziarekin, askoz errazagoa egiten zaie gure bizitza ezagutzea.
Bideoa ikusi ondoren, taldeko ariketa bat egin genuen Interneten zelatatuak garela sentiarazten diguten aplikazioak zerrendatuz. Jarraian, denon artean eztabaidatu genuen talde txikietan komentatutakoa, eta nork eta nola zelatatzen gaituzten eta kontrol honi nola egin diezaiokegun erresistentzia aztertu genuen. Esandakoa taula honetan adieraziko dut:
NOR?
|
NOLA?
|
KONTROL HONI NOLA EGIN ERRESISTENTZIA?
|
Egela
|
Nabigazioaren kontrola
|
Pertsona batek besteei pasatzea informazioa, beti irekita
izatea...
|
Gps mugikorra
|
Posizionamenduaren kontrola
|
Kendu daiteke
|
Google
|
Datu pertsonalak
|
Datuak asma daitezke
|
Banketxeak/kreditu txartela
|
Datuen kontrola
|
Ahalik eta gutxien erabili
|
Facebook
|
Datuak, noiz gauden konektatuta, azken konexioa
|
Argazkiak ez etiketatu, tik bikoitza eta azken
konexioko ordua kendu, ahalik eta datu gutxien jarri...
|
Whatsapp
|
Konexioaren azterketa
|
Tik bikoitza eta ordua kendu...
|
Zerbitzuetako kamerak
|
Gure mugimenduak
|
...
|
Webcam-ak (drone)
|
Sartu daitezkeelako
|
Pegatina edo paper batez estalita
|
Konpainia telefonikoak
|
Lokalizazioak, erabilerak...
|
“Modo avion” jarri
|
Ikusi genuen bigarren bideoa "Las redes y los datos: una perspectiva crítica" izan zen.
Bideo honetan, sare sozialetan oinarrituz nagusiki, sarean ematen ditugun gure datu pertsonalei erreferentzia eginez, bi aldiz pentsatu behar dugula zerbait egin edo idatzi aurretik dio. Horretarako, hau da, sare sozialetan edozer idatzi aurretik egin beharreko hausnarketa bat proposatzen digute bideoan. Honekin batera, sare sozialetan gure pribazitatea mantentzea ezinbestekoa dela adierazten digute, gero eta sare sozial gehiagoren parte baikara eta oso modu erraza izan baitaiteke gu zelatatzeko.
Sare pribatutasunari dagokionez, nire kasuan esan behar dut dexente arduratzen nauela gai honek, eta beraz, beti ahalik eta datu gutxien ematen ditudala Interneteko edozein orrialdetan. Ez naiz Internet bidez erosketak egiten dituzten horietakoa, nire sare sozialetan izena eta jaioterriaz gain ez dut ia ezer jarrita eta egia esan ez naiz teknologiei oso loturik dagoen pertsona. Hala ere, askotan, ohartu gabe, gure informazioa ematen dugu: izaera adieraziz gustuko ditugun gauzekin, idatzi edo irakurtzen ditugun testuekin; argazkien bidez gure burua erakutsiz... askotan, konturatu ere egin gabe, uste baino askoz gehiago kontatzen diegu zelatatzaile horiei. Niri egia esan, oso gai serioa iruditzen zait aztertu dugun guzti hau, ezin baitut ulertu nork izan dezakeen nire gustuak jakitearen interesa, nire bizitza ezagutzearen jakinmina, nor naizen jakiteko behar hori. Ni eta beste milioka pertsonarena. Ezin dut ulertu, eta badaezpada, kontuz ibiltzen naizen horietakoa naiz, nahiz eta hausnarketa honen ondoren, oraindik ere gehiago. Argi dago ezin garela inguruko teknologia zelatatzaile guztietatik aldendu, baina, kontuz ibiltzea eta gure sare sozialetan edo orrialdeetan zer esan, egin eta zer ez ondo pentsatzea beharrezkoa dela uste dut.
Aldi berean, irakasleek honen aurrean egin beharko luketenaz ere hitz egin genuen. Nire ustez, dudarik gabe, klasean haurrekin landu beharreko gaia da. Haurrak teknologiaz inguraturik hazi dira, eta ezinbestekoa dela iruditzen zait dauden arriskuak azaltzea, gomendio batzuk ematea eta haien pribatutasuna mantentzearen garrantzia ulertaraztea. Horregatik, gai honetaz umeekin hitz egin behar dela uste dut.
iruzkinik ez:
Argitaratu iruzkina